{"id":493,"date":"2013-11-30T00:00:29","date_gmt":"2013-11-30T00:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/lamtruongphat.com\/?p=493"},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T00:00:00","slug":"nhung-cuoc-chien-ngo-ngan-nhat-the-gioi-ky-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/quynhtramthao.com\/?p=493","title":{"rendered":"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2)"},"content":{"rendered":"<div id=\"baiviet-container\" class=\"text-conent\"> \t\t\t<script type=\"text\/javascript\"><\/script> <\/p>\n<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u1ed5 ra tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do v\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch kh\u00e1c nhau. V\u1ecb t\u01b0\u1edbng n\u1ed5i ti\u1ebfng William Tecuseh Sherman c\u1ee7a phe Li\u00ean bang Mi\u1ec1n B\u1eafc trong cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn M\u1ef9, v\u1ecb \u201ct\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u1ec1n qu\u00e2n s\u1ef1 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ed1t l\u00ean: \u201cChi\u1ebfn tranh l\u00e0 \u0111\u1ecba ng\u1ee5c.\u201d<\/p>\n<p>Qu\u1ea3 th\u1eadt, ngo\u00e0i nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh ch\u00ednh ngh\u0129a v\u00ec m\u1ee5c \u0111\u00edch cao c\u1ea3, trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh phi l\u00fd v\u1edbi nh\u1eefng l\u00fd do v\u00f4 c\u00f9ng ng\u1edb ng\u1ea9n v\u00e0 n\u1ef1c c\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng h\u1eadu qu\u1ea3 m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u1ea1i th\u00ec v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ee7ng khi\u1ebfp.<\/p>\n<p>\u1ede k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi b\u1ea1n \u0111\u1ecdc 2 trong s\u1ed1 nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 phi l\u00fd v\u00e0 ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 trong k\u1ef3 2 n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh bi h\u00e0i kh\u00f4ng k\u00e9m.<\/p>\n<p><span style=\"color:#800000;\"><strong>3. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn Karansebes (1788)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>M\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u1ed5 ra b\u1ea5t ng\u1edd gi\u1eefa m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, g\u00e2y ra th\u01b0\u01a1ng vong kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb th\u00f3i r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh k\u1ef5 binh.<\/p>\n<p><em><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>N\u0103m 1788, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c \u00c1o ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn tranh v\u1edbi Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u00c1o v\u1edbi kho\u1ea3ng 100.000 qu\u00e2n ti\u1ebfn xu\u1ed1ng th\u1ecb tr\u1ea5n Karansebes (th\u1ecb tr\u1ea5n Caransebes thu\u1ed9c Rumani ng\u00e0y nay) \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ed5 \u0111ang \u00e1p s\u00e1t.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 1\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/img-hcm-02.24hstatic.com\/upload\/4-2013\/images\/2013-11-26\/1385479210-131123115224__71299031_chin.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">100.000 qu\u00e2n \u00c1o tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh qu\u00e2n t\u00ecm di\u1ec7t qu\u00e2n Th\u1ed5<\/p>\n<p>Sau khi \u0111\u1ed9i qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u1ef1c h\u1ea1 tr\u1ea1i ngh\u1ec9 qua \u0111\u00eam \u1edf th\u1ecb tr\u1ea5n Karansebes, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ti\u00ean phong c\u1ee7a qu\u00e2n \u00c1o g\u1ed3m c\u00e1c k\u1ef5 binh nh\u1eb9 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng Timis g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nhi\u1ec7m v\u1ee5 trinh s\u00e1t nh\u1eb1m ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ed5.<\/p>\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh trinh s\u00e1t, \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ea5t c\u1ee9 b\u00f3ng d\u00e1ng qu\u00e2n Th\u1ed5 n\u00e0o, tuy nhi\u00ean h\u1ecd b\u1eaft g\u1eb7p m\u1ed9t \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi du m\u1ee5c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ec7t m\u1ecfi n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh mua r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a d\u00e2n du m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ch\u00e8 ch\u00e9n v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u00fac sau, m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb b\u1ed9 binh c\u0169ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng v\u00e0 nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh \u0111ang t\u00fay l\u00fay v\u1edbi nhau. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ed9 binh n\u00e0y xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp ti\u1ec7c, song \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh kh\u0103ng kh\u0103ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu, v\u00e0 h\u1ecd n\u1ea3y ra m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng l\u00e0 d\u1ef1ng l\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u0169y t\u1ea1m th\u1eddi b\u1eb1ng c\u00e1c th\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u ng\u0103n c\u00e1ch h\u1ecd v\u1edbi l\u00ednh b\u1ed9 binh. M\u1ed9t cu\u1ed9c tranh c\u00e3i k\u1ecbch li\u1ec7t n\u1ed5 ra, v\u00e0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh n\u1ed5 s\u00fang.<\/p>\n<p><em><strong>\u0110i\u1ec1u g\u00ec x\u1ea3y ra ti\u1ebfp theo?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ngay l\u1eadp t\u1ee9c, \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh v\u00e0 nh\u00f3m b\u1ed9 binh n\u1ed5 s\u00fang lo\u1ea1n x\u1ea1 v\u00e0 quy\u1ebft \u0103n thua \u0111\u1ee7 v\u1edbi nhau. Trong l\u00fac h\u1ed7n lo\u1ea1n, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ednh b\u1ed9 binh ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u1ea7u cua tai nheo ra sao b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u00eau l\u00ean \u201cQu\u00e2n Th\u1ed5! Qu\u00e2n Th\u1ed5!\u201d Nghe th\u1ea5y th\u1ebf, \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh ho\u1ea3ng h\u1ed1t b\u1ecf ch\u1ea1y v\u00e0o b\u00f3ng \u0111\u00eam v\u00e0 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 \u0111ang \u00e1p s\u00e1t \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u0110\u01a1n v\u1ecb b\u1ed9 binh g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u00dd, v\u00f9ng Balkan, \u00c1o v\u00e0 nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 kh\u00e1c v\u1ed1n kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a nhau c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf ch\u1ea1y. V\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra c\u1ea3nh b\u00e1o sai v\u1ec1 qu\u00e2n Th\u1ed5 n\u00ean h\u1ecd c\u1ee9 ch\u1ea1y b\u1eeba v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, khi\u1ebfn c\u1ea3 \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00e1n lo\u1ea1n nh\u01b0 ong v\u1ee1 t\u1ed5.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 2\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/img-hcm-02.24hstatic.com\/upload\/4-2013\/images\/2013-11-26\/1385479210-3.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">B\u1ed9 binh lao v\u00e0o b\u1eafn nhau \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng khi t\u01b0\u1edfng qu\u00e2n Th\u1ed5 t\u1ea5n c\u00f4ng<\/p>\n<p>T\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e0ng t\u1ec7 h\u1ea1i h\u01a1n khi c\u00e1c s\u0129 quan ch\u1ec9 huy trong m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c ki\u1ec3m so\u00e1t t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 h\u00e9t to \u201cHalt! Halt!\u201d (D\u1eebng l\u1ea1i, D\u1eebng l\u1ea1i), th\u1ebf nh\u01b0ng c\u00e1c binh s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c th\u00ec l\u1ea1i c\u1ee9 \u0111inh ninh \u0111\u1ea5y l\u00e0 ti\u1ebfng th\u00e9t \u201cAllah! Allah!\u201d c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ed5 theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u1ea7n \u0111\u1ed9i k\u1ef5 binh, khi h\u1ecd h\u1ed1t ho\u1ea3ng th\u00e1o ch\u1ea1y v\u1ec1 tr\u1ea1i, m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ec9 huy l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n ph\u00f2ng t\u1ea1i doanh tr\u1ea1i l\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng k\u1ef5 binh c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ed5 \u0111ang t\u1ea5n c\u00f4ng, th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng ta ra l\u1ec7nh cho l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1o binh khai h\u1ecfa. Khi ti\u1ebfng \u0111\u1ea1i b\u00e1c vang l\u00ean, c\u1ea3 doanh tr\u1ea1i b\u1eebng t\u1ec9nh, v\u00e0 thay v\u00ec b\u00ecnh t\u0129nh xem x\u00e9t xem chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111ang x\u1ea3y ra, h\u1ecd thi nhau b\u1ecf ch\u1ea1y t\u00e1n lo\u1ea1n v\u00e0 n\u1ed5 s\u00fang \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng v\u1ec1 m\u1ecdi h\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>C\u00e1c binh s\u0129 trong c\u01a1n ho\u1ea3ng lo\u1ea1n v\u1edb l\u1ea5y s\u00fang v\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 b\u00f3ng d\u00e1ng n\u00e0o m\u00e0 h\u1ecd nh\u00ecn th\u1ea5y trong doanh tr\u1ea1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129 r\u1eb1ng qu\u00e2n Th\u1ed5 \u0111ang tr\u00e0n ng\u1eadp. T\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean h\u1ed7n lo\u1ea1n v\u00e0 c\u0103ng th\u1eb3ng trong doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a qu\u00e2n \u00c1o.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 3\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/img-hcm-02.24hstatic.com\/upload\/4-2013\/images\/2013-11-26\/1385479210-earlekororareka.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">Qu\u00e2n \u00c1o g\u00e1nh ch\u1ecbu th\u01b0\u01a1ng vong n\u1eb7ng n\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc k\u1ebb th\u00f9 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng<\/p>\n<p>T\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1eafng d\u1ecbu khi qu\u00e2n \u00c1o nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh r\u00fat lui to\u00e0n di\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc k\u1ebb th\u00f9 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 trong khi v\u1ed9i v\u00e0ng r\u00fat ch\u1ea1y, t\u1ed5ng t\u01b0 l\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u00c1o l\u00e0 Joseph II \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u00e3 t\u1eeb tr\u00ean l\u01b0ng ng\u1ef1a xu\u1ed1ng m\u1ed9t khe su\u1ed1i.<\/p>\n<p><em><strong>Ai gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>K\u1ebb gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i th\u1ef1c s\u1ef1 trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ngu ng\u1ed1c. Hai ng\u00e0y sau \u0111\u00f3, khi qu\u00e2n Th\u1ed5 k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u1ecb tr\u1ea5n n\u00e0y, h\u1ecd ch\u1ee9ng ki\u1ebfn m\u1ed9t c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng kinh ho\u00e0ng v\u1edbi g\u1ea7n 10.000 l\u00ednh \u00c1o ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb1m la li\u1ec7t tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng. Qu\u00e2n Th\u1ed5 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecb tr\u1ea5n Karansebes v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh th\u1ebf <a href='http:\/\/www.24h.com.vn\/'>bao<\/a> v\u00e2y c\u1ea3 khu v\u1ef1c r\u1ed9ng l\u1edbn \u1edf \u0111\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed5 m\u1ed9t ph\u00e1t s\u00fang n\u00e0o.<\/p>\n<\/p>\n<p><span style=\"color:#800000;\"><strong>4.Cu\u1ed9c chi\u1ebfn Con l\u1ee3n (1859)<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Sau khi n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1eeb cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng n\u0103m 1776, m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa M\u1ef9 v\u00e0 Anh \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean c\u0103ng th\u1eb3ng trong su\u1ed1t m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau \u0111\u00f3. V\u00e0o n\u0103m 1859, gi\u1eefa 2 n\u01b0\u1edbc su\u00fdt n\u1eefa \u0111\u00e3 n\u1ed5 ra m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh t\u1ed5ng l\u1ef1c ch\u1ec9 v\u00ec&#8230; m\u1ed9t con l\u1ee3n r\u1ea5t \u0111\u1ed7i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><em><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u1ed5 ra nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>N\u0103m 1846, M\u1ef9 v\u00e0 Anh k\u00fd Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Oregon nh\u1eb1m gi\u1ea3i quy\u1ebft tranh ch\u1ea5p l\u00e3nh th\u1ed5 t\u1ea1i Oregon b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n chia ph\u1ea7n l\u00e3nh th\u1ed5 Oregon\/H\u1ea1t Columbia (bang Washington ng\u00e0y nay) gi\u1eefa M\u1ef9 v\u00e0 Anh \u201cd\u1ecdc v\u0129 tuy\u1ebfn 49 \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa eo bi\u1ec3n \u0111i t\u1eeb \u0111\u1ea3o Vancouver t\u1edbi eo Juan de Fuca v\u00e0 ra Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean v\u00ec th\u1eddi \u0111\u00f3 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00f4 t\u1ea3 khu v\u1ef1c n\u00e0y c\u00f2n r\u1ea5t hi\u1ebfm hoi v\u00e0 thi\u1ebfu ch\u00ednh x\u00e1c n\u00ean 2 b\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 2 c\u00e1ch hi\u1ec3u kh\u00e1c nhau v\u1ec1 ph\u1ea7n ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1ee7a eo bi\u1ec3n n\u00e0y, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t con l\u1ea1ch mang t\u00ean Haro \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ea3o San Juan v\u00e0 m\u1ed9t con l\u1ea1ch mang t\u00ean Rosario \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c bi\u00ean gi\u1edbi n\u1eb1m ch\u1ed7 n\u00e0o, v\u00e0 h\u00f2n \u0111\u1ea3o San Juan \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa hai con l\u1ea1ch n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau tranh ch\u1ea5p.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 4\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/img-hcm-02.24hstatic.com\/upload\/4-2013\/images\/2013-11-26\/1385479210-ashanti.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">B\u1ea3n \u0111\u1ed3 minh h\u1ecda tranh ch\u1ea5p bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa Anh v\u00e0 M\u1ef9<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p n\u00e0y v\u1eabn ch\u1ec9 di\u1ec5n ra ng\u1ea5m ng\u1ea7m trong nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec x\u1ea3y ra, cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed9t con l\u1ee3n xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 khi\u1ebfn hai n\u01b0\u1edbc su\u00fdt r\u01a1i v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn t\u00e0n kh\u1ed1c.<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, c\u00f4ng ty Hudson Bay c\u1ee7a Anh \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn khai th\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o San Juan v\u00e0 bi\u1ebfn h\u00f2n \u0111\u1ea3o th\u00e0nh m\u1ed9t trang tr\u1ea1i nu\u00f4i c\u1eebu kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u1eb1m ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ee5c \u0111\u00edch tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Th\u1ebf r\u1ed3i sau \u0111\u00f3, v\u00e0o n\u0103m 1859, kho\u1ea3ng 25 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 t\u00ecm \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o m\u00e0 h\u1ecd v\u1eabn cho r\u1eb1ng l\u00e0 c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 \u0111\u00e3 v\u00f4 c\u00f9ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi th\u1ea5y c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ea7y c\u1eebu tung t\u0103ng g\u1eb7m c\u1ecf \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ecbnh c\u01b0.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu k\u00e9m c\u1ea1nh, v\u00e0 h\u1ecd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh d\u1ef1ng nh\u00e0 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 t\u1ea1i \u0111\u00e2y, khai ph\u00e1 d\u1ea5t \u0111ai, l\u1eadp n\u00ean n\u00f4ng tr\u1ea1i, v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c. C\u01b0 d\u00e2n hai n\u01b0\u1edbc sinh s\u1ed1ng tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y lu\u00f4n d\u00e8 ch\u1eebng nhau v\u1edbi \u0111\u00f4i m\u1eaft nghi ng\u1edd v\u00e0 th\u00f9 \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>D\u00f9 kh\u00f4ng \u01b0a g\u00ec nhau, song ng\u01b0\u1eddi Anh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 v\u1eabn chung s\u1ed1ng h\u00f2a b\u00ecnh v\u1edbi nhau tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o tranh ch\u1ea5p n\u00e0y, cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0y\u2026<\/p>\n<p><em><strong>\u0110i\u1ec1u g\u00ec x\u1ea3y ra ti\u1ebfp theo?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 15\/6\/1859, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 t\u00ean l\u00e0 Lyman Cutlar ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t con l\u1ee3n \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u00e0ng r\u00e0o v\u00e0 \u0111ang d\u0169i \u0111\u1ea5t trong khu v\u01b0\u1eddn c\u1ee7a m\u00ecnh n\u00ean t\u1ee9c t\u1ed1i v\u00e1c s\u00fang ra b\u1eafn ch\u1ebft n\u00f3. Tuy nhi\u00ean con l\u1ee3n \u0111\u00f3 h\u00f3a ra l\u00e0 c\u1ee7a Charles Griffin, m\u1ed9t nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee7a c\u00f4ng ty Hudson Bay, ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean nu\u00f4i v\u00e0 th\u1ea3 r\u00f4ng l\u1ee3n \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u1ef1 \u0111i ki\u1ebfm \u0103n kh\u1eafp \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 5\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/img-hcm-02.24hstatic.com\/upload\/4-2013\/images\/2013-11-26\/1385479210-ashanti-war.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">M\u1ef9 v\u00e0 Anh su\u00fdt n\u1ed5 ra chi\u1ebfn tranh ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t con l\u1ee3n (\u1ea2nh minh h\u1ecda)<\/p>\n<p>Cutlar \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng cho Griffin 10 USD v\u00ec \u0111\u00e3 b\u1eafn ch\u1ebft con l\u1ee3n, tuy nhi\u00ean Griffin l\u1ea1i \u0111\u00f2i 100 USD. Th\u1ea5y \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a Griffin qu\u00e1 cao, Cutler tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng con l\u1ee3n kia \u0111\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1 r\u00e0o v\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u1ee7a anh ta \u0111\u1ec3 \u0103n khoai t\u00e2y. C\u00f2n Griffin th\u00ec tr\u1ea3 \u0111\u0169a b\u1eb1ng c\u00e1ch tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cAnh m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 khoai t\u00e2y tr\u00e1nh xa con l\u1ee3n c\u1ee7a t\u00f4i.\u201d<\/p>\n<p>Tranh c\u00e3i n\u1ed5 ra quy\u1ebft li\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u1ebfn tai nh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch Anh \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea3o. L\u00ednh Anh l\u1eadp t\u1ee9c t\u1edbi \u0111\u00f2i b\u1eaft gi\u1eef Cutlar, v\u00e0 anh n\u00e0y g\u1ecdi c\u1ee9u vi\u1ec7n t\u1eeb l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9. Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi c\u1ea7u c\u1ee9u, vi\u00ean t\u01b0\u1edbng hi\u1ebfu chi\u1ebfn t\u00ean l\u00e0 William Harney c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u1eed m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i 66 l\u00ednh M\u1ef9 thu\u1ed9c Trung \u0111o\u00e0n b\u1ed9 binh s\u1ed1 ch\u00edn t\u1edbi \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i c\u1ee9u c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>S\u1ee3 m\u1ea5t quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t h\u00f2n \u0111\u1ea3o, vi\u00ean th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Anh \u1edf British Columbia c\u0169ng ra l\u1ec7nh cho 2 t\u00e0u chi\u1ebfn t\u1edbi \u00e1p s\u00e1t \u0111\u1ea3o San Juan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi l\u1ea1i v\u1edbi l\u00ednh M\u1ef9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y 10\/8 n\u0103m \u0111\u00f3, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 461 l\u00ednh M\u1ef9 c\u00f9ng 14 kh\u1ea9u \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai t\u1edbi c\u1eafm ch\u1ed1t tr\u00ean \u0111\u1ea3o San Juan \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i 5 t\u00e0u chi\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi 2.140 l\u00ednh th\u1ee7y c\u1ee7a Anh. Ch\u1eb3ng ai c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed9t con l\u1ee3n ch\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Anh l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra t\u00ecnh h\u00ecnh c\u0103ng th\u1eb3ng v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9ng n\u1ed5 th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh quy m\u00f4 l\u1edbn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y.<\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" class=\"news-image\" alt=\"Nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u1edb ng\u1ea9n nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi (K\u1ef3 2) - 6\" onclick=\"return openNewImage(this, '')\" src=\"http:\/\/lamtruongphat.com\/imgtin\/nhung-cuoc-chien-ngo-ngan-nhat-the-gioi-.jpg\" \/><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"color:#0000FF;font-style:italic;text-align:center;\">T\u00e0u chi\u1ebfn Anh neo \u0111\u1eadu s\u1eb5n s\u00e0ng n\u00e3 ph\u00e1o l\u00ean \u0111\u1ea3o b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o<\/p>\n<p>Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian g\u1ea7m gh\u00e8 nhau, qu\u00e2n Anh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tr\u00e0n l\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y v\u00e0 qu\u00e9t s\u1ea1ch to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng c\u1ee7a M\u1ef9. Vi\u00ean \u0111\u1ea1i \u00fay George Pickett ch\u1ec9 huy l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3n tr\u00fa c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 tr\u00ean \u0111\u1ea3o th\u1ec3 hi\u1ec7n quy\u1ebft t\u00e2m t\u1eed th\u1ee7 b\u1eb1ng tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cCh\u00fang t\u00f4i s\u1ebd bi\u1ebfn h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y th\u00e0nh m\u1ed9t \u0110\u1ed3i Bunker th\u1ee9 hai.\u201d Nguy c\u01a1 n\u1ed5 ra m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh to\u00e0n di\u1ec7n l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00fang l\u00fac n\u00e0y nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u1ea7u l\u1ea1nh \u0111\u00e3 th\u1eafng. C\u00e1c s\u0129 quan h\u1ea3i qu\u00e2n Anh t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng tu\u00e2n theo l\u1ec7nh \u0111\u01b0a Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u1ee5c chi\u1ebfn Ho\u00e0ng gia \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean \u0111\u1ea3o nh\u1eb1m tr\u00e1nh m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u1ea7n m\u00ecnh, ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1ef9 lo ng\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed9t n\u00f4ng d\u00e2n gi\u1eadn d\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u00ean \u0111\u00e3 c\u1eed t\u01b0\u1edbng Winfield Scott, Tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u1ef9 t\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ecbu t\u00ecnh h\u00ecnh. Sau khi xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u r\u00fat l\u1ea1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u binh s\u0129 tu\u00e2n th\u1ee7 ch\u1eb7t ch\u1ebd quy \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5 s\u00fang khi b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng.<\/p>\n<p><em><strong>Ai gi\u00e0nh chi\u1ebfn th\u1eafng?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ai gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y, v\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0111\u00f3,M\u1ef9 v\u00e0 Anh qu\u00e1 m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o, ch\u1ea5m d\u1ee9t m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u qu\u00e2n s\u1ef1 m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng vong duy nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t con l\u1ee3n.<\/p>\n<p>Trong su\u1ed1t 12 n\u0103m sau \u0111\u00f3, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi kho\u1ea3ng 100 l\u00ednh c\u1ee7a c\u1ea3 2 b\u00ean chung s\u1ed1ng h\u00f2a b\u00ecnh tr\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c cu\u1ed9c th\u0103m vi\u1ebfng l\u1eabn nhau, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f9ng nhau t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ngo\u00e0i tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, M\u1ef9 v\u00e0 Anh giao quy\u1ec1n ph\u00e2n x\u1eed h\u00f2n \u0111\u1ea3o tranh ch\u1ea5p cho m\u1ed9t b\u00ean th\u1ee9 ba trung l\u1eadp: \u0111\u00f3 l\u00e0 vua Kaiser Wilhelm I c\u1ee7a \u0110\u1ee9c. R\u1ed1t cu\u1ed9c \u00f4ng n\u00e0y \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00f3 l\u1ee3i cho M\u1ef9, v\u00e0 ng\u00e0y nay qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a bang Washington.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">_______________________<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>M\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u00f3n xem ti\u1ebfp k\u1ef3 3 v\u00e0o t\u1ed1i 30\/11\/2013<\/em><\/p>\n<\/p><\/div>\n<p><\/p>\n<p aligh='right'>Tin t\u1ee9c <a href='http:\/\/lamtruongphat.com' title='v\u00f2i n\u01b0\u1edbc'>v\u00f2i n\u01b0\u1edbc<\/a> l\u00e2m tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng h\u1ee3p t\u1eeb trang tin <strong>24h<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh n\u1ed5 ra tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do v\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch kh\u00e1c nhau. V\u1ecb t\u01b0\u1edbng n\u1ed5i ti\u1ebfng William Tecuseh Sherman c\u1ee7a phe Li\u00ean bang Mi\u1ec1n B\u1eafc trong cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn M\u1ef9, v\u1ecb \u201ct\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u1ec1n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/quynhtramthao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}